Πέμπτη, 30 Ιανουαρίου 2014

Θεοφάνεια


Τα Θεοφάνεια (ή Επιφάνεια ή Φώτα) είναι μία από τις αρχαιότερες γιορτές του χριστιανισμού. Αναφέρεται στη φανέρωση της Αγίας Τριάδας κατά τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο ή Βαπτιστή. Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου.
Το πότε καθιερώθηκε η συγκεκριμένη γιορτή δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα. Η αρχαιότερη αναφορά στη γιορτή των Θεοφανείων γίνεται από τον Κλήμη τον Αλεξανδρέα (τον 2ο αιώνα). Τον 4ο αιώνα τα Θεοφάνεια γιορτάζονται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την Ανατολική Εκκλησία.

Τελετές
Δύο είναι οι κυριότερες τελετές των Θεοφανείων:

  1. Ο Μέγας Αγιασμός, που γίνεται μέσα στις Εκκλησίες.
  2. Η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού (σε ακτή θάλασσας ή όχθη ποταμού ή λίμνης ή σε δεξαμενές νερού), που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό.
Έθιμα
Ως κύρια έθιμα (ελληνικά) των Θεοφανείων θεωρούνται τα ακόλουθα:

  1. Κάλαντα των Φώτων. Ψάλλονται από τα παιδιά την παραμονή της γιορτής.
  2. Η ανέλκυση του Σταυρού (το «πιάσιμο του Σταυρού») από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες.
  3. Ο Αγιασμός των σπιτιών από τους ιερείς.
  4. Το "Πλύσιμο" των εικόνων και
  5. Ο χορός των καλικάντζαρων.
Παράλληλα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, τις ημέρες των Θεοφανείων, αναβιώνουν τοπικά έθιμα (Ρουγκατσάρια, Ραγκουτσάρια, Τζαμαλάρια, Γιάλα-γιάλα, Η στολισμένη καμήλα, Φούταροι, Φωταράδες, Μωμόγεροι κ.α.) που έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας.


Αράπηδες
Πρόκειται για ένα έθιμο που αναβιώνει στη Νικήσιανη Καβάλας. Αναπαριστά τη μάχη ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. Νέοι ντυμένοι με προβιές και ζωσμένοι με μεγάλα κουδούνια, κυκλοφορούν στους δρόμους του χωριού και με τον δυνατό θόρυβο διώχνουν το κακό και φέρνουν το αισιόδοξο μήνυμα της ζωής. Το έθιμο των Αράπηδων αναβιώνει και σε αρκετά χωριά της Δράμας.


Μπαμπούγερα
Στην Καλή Βρύση της Δράμας τελούνται τα Μπαμπούγερα, ένα ενδιαφέρον έθιμο. Το πρωί της παραμονής των Φώτων οι γυναίκες παίρνουν στάχτη και τη σκορπίζουν με το δεξί χέρι γύρω από το σπίτι λέγοντας λέξεις εξορκισμού για να φύγουν οι καλικάντζαροι και να μην έχει φίδια το καλοκαίρι.

Μετά το τέλος της τελετής του αγιασμού των υδάτων τα μπαμπούγερα συγκεντρώνονται έξω από την εκκλησία. Η αμφίεσή τους είναι ζωόμορφη. Ομάδες-ομάδες τα μπαμπούγερα ή χωριστά γυρίζουν τους δρόμους του χωριού κυνηγώντας όσους συναντούν και ζητώντας συμβολικά κάποιο φιλοδώρημα.



 Πηγές:







Α.Θ.
Κ.Σ.
Λ.Κ.
Ο.Α.
Χ.Ι.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου