Τετάρτη, 19 Δεκεμβρίου 2012

Ομιλείτε Ελληνικά; Ομιλούν Ελληνικά (Μέρος 2ο)



Μήπως όλοι μιλάνε Ελληνικά και δεν το …ξέρουν;

Γίνεται αρκετή συζήτηση για την “εισβολή” ξένων λέξεων στο λεξιλόγιό μας. Παρόλο που εν μέρει αυτό είναι σωστό, έχετε προσέξει ποτέ πόσες ξένες λέξεις έχουν ελληνικές ρίζες; Είναι (όσο κι αν ακούγονται πολλές), περισσότερες από 150.000 αγγλικές, 180.000 γαλλικές και αρκετές δεκάδες χιλιάδες σε άλλες γλώσσες.- Διαμαρτύρονται πολλοί για τη χρήση της λέξης “στυλό”. Κι όμως είναι γαλλική λέξη με ελληνική ρίζα.


- στυλογράφος = stylographe στα Γαλλικά, που συντομεύτηκε σε stylo και επέστρεψε έτσι στην Ελλάδα.
- paper = χαρτί…. αλλά προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη “πάπυρος” όπως και το γαλλικό papier
- message = το μεσάζον (κάτι που μεσολαβεί κατά την επικοινωνία και τη συνδιαλλαγή μεταξύ δύο ατόμων)
messenger = ο μεσάζων
Κανονικά παλιά αναφερόταν σαν “message text” (δηλαδή μεσάζον κείμενο) αλλά η λέξη text παραλείπεται πια.
- η γαλλική λέξη προφίλ (profil) προέρχεται από το πρόθεμα προ- και τη λέξη φίλιος, δηλαδή “δικός μου, φιλικός προς εμένα” και σε ελεύθερη μετάφραση θα σήμαινε “πρόλογος για μένα, δηλαδή πριν με γνωρίσεις κατ’ ιδίαν”
- Όλες σχεδόν οι ελληνικές προθέσεις (εν-, εξ-, από-, επί-, προ-, παρά-, μετά-, ομο-) έχουν περάσει αυτούσιες στις περισσότερες ξένες γλώσσες, σχηματίζοντας χιλιάδες λέξεις
π.χ. en στα Γαλλικά, in στα Αγγλικά = εν (Ελληνικά)
pro, apo κ.ά.
- το Αγγλικό “is” αποτελεί συντομογραφία του “ίστημι”, όπως και το γερμανικό “ist”
- night… προέλευση από τη “νύχτα”
- eglise (Γαλλικά) = εκκλησία
αλλά ακόμα και το – φαινομενικά άσχετο – αγγλικό church προέρχεται από τα Ελληνικά ξεκίνησε από τα Αρχαία Ελληνικά σαν κυριακόν (ο οίκος του Κυρίου) έγινε στα Αρχαία Αγγλικά “cirice”, στα Μεσαιωνικά Αγγλικά “chirche” και στα Νέα Αγγλικά “church”
- venir (Γαλλικά) = βαίνω, πηγαίνω (βλ. επίσης και το “vamos”)
- ecouter (Γαλλικά) = ακούω
ecoutez = ακούτε και προφέρεται σχεδόν το ίδιο…
- pain -> πόνος
- super = υπέρ
(λέξεις που με το πολυτονικό σύστημα το πρώτο φωνήεν έπαιρνε δασεία, έχουν μεταφερθεί στις ξένες γλώσσες με -s-, -h- ή -w- στην αρχή… π.χ.ύδωρ -> water)
Το ίδιο και με το sub = υπό
- Η αντωνυμία “με” πέρασε όπως είναι σαν “me” στα Αγγλικά και στα Γαλλικά
- το heart προέρχεται από το αρχαίο κέαρ (καρδιά),
από όπου έχει επίσης προέλθει το αγγλικό core, το γαλλικό coeur, το ισπανικό corazon, το ιταλικό cuore κ.ά.
- το ελληνικό “εστί (αυτός/αυτή)” το βλέπουμε σαν “est (il/elle)” στα Γαλλικά
- escalier (Γαλλικά) = σκάλα ή scale στα Αγγλικά
- Το σενάριο το θεωρούμε ξένη λέξη Προήλθε όμως από το scene (Ελληνικά: σκηνή) -> scenario -> σενάριο
- exist (Αγγλικά) ή exister (Γαλλικά) = εξίστημι
- miel (Γαλλικά) = μέλι
- το ελληνικό και το γαλλικό πολυτονικό σύστημα με τις οξείες, βαρείες, περισπωμένες κλπ. έχουν πολύ παρεμφερείς κανόνες και δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι τους δανείστηκε από τα Αρχαία Ελληνικά (μήπως από εκεί προέρχεται και η αδυναμία των Γάλλων γι’ αυτά?)
- crisis/critical = κρίση/κρίσιμος
- sketch = σχέδιο
- all = όλα
- anchor = άγκυρα
- η λέξη turbo προέρχεται από την τύρβη (ταραχώδης και ταχύτατη περιστροφή)



 Ας προχωρήσουμε όμως και λίγο παραπέρα... Παρακάτω παρατίθεται ένας ενδεικτικός κατάλογος ελληνικών λέξεων που οι διάφορες επιστήμες , οι χώροι της πνευματικής δημιουργίας αλλά και άλλοι τομείς της καθημερινότητας  χρησιμοποιούν στην ορολογία τους και την πρακτική τους: 

philanthropy
φιλάνθρωπος
chronometer
χρονόμετρο
democracy
δημοκρατία
morphology
μορφολογία
sympathy
συμπάθεια
pedagogue
παιδαγωγός
philosophy
φιλοσοφία
polyphonic
πολυφωνία
academy
ακαδημία
acme
ακμή, δόξα
acropolis
ακρόπολη
aerodrome
αεροδρόμιο
aeroplane
αεροπλάνο
air
αέρας
allergy
αλλεργία
alphabet
αλφάβητο
amnesia
αμνησία
anaemia
αναιμία
amphibian
Αμφίβιο
analysis
Ανάλυση
anatomy
Ανατομία
angel
Άγγελος
antagonism
Ανταγωνισμός
anorexia
Ανορεξία
apocalypse
Αποκάλυψη
apostasy
Απόσταση
archaeology
Αρχαιολογία
architect
Αρχιτέκτονας
aroma
Άρωμα
arithmetic
Αριθμητική
asphyxia
Ασφυξία
asthma
Άσθμα
astronomy
αστρονομία
athlete
Αθλητής
atmosphere
Ατμόσφαιρα
atom
Άτομο
autobiography
Αυτοβιογραφία
autonomous
Αυτόνομος
bacterium
Βακτήριο
baritone
Βαρύτονος
barometer
Βαρόμετρο
basic
Βασικός
Bible
Βίβλος
bibliography
Βιβλιογραφία
biochemistry
Βιοχημεία
biography
Βιογραφία
biology
Βιολογία
blasphemy
Βλασφημία
call
Καλώ
captain
Καπετάνιος
card
Κάρτα
cataclysm
Κατακλυσμός
catalogue
Κατάλογος
catastrophe
Καταστροφή
category
Κατηγορία
catholic
Καθολικός
cell
Κελί
centre
Κέντρο
ceramic
Κεραμικός
chameleon
Χαμαιλέοντας
chaos
Χάος
character
Χαρακτήρας
choreography
Χορογραφία
Christ
Χρηστός
chromosome
Χρωμόσωμα
chronological
Χρονολογικός
chronometer
Χρονόμετρο
cinema
Σινεμά (κινηματογράφος)
clinic
Κλινική
code
Κώδικας
Comedy
Κωμωδία
comic
Κωμικός
cosmos
Κόσμος
cost
Κόστος
crisis
Κρίση
criterion
Κριτήριο
crystal
Κρύσταλλο
cycle
Κύκλος
cyclone
Κυκλώνας
cylinder
Κύλινδρος
Decalogue
Δεκάλογος
democracy
Δημοκρατία
demon
Δαίμονας
dermatology
Δερματολογία
diabetes
Διαβήτης
diagnosis
Διάγνωση
diagram
Διάγραμμα
dialogue
Διάλογος
diameter
Διάμετρος
diamond
Διαμάντι
diaphragm
Διάφραγμα
dichotomy
Διχοτόμος
dictator
Δικτάτορας
diet
Δίαιτα
dinosaur
Δεινόσαυρος
dioxide
Διοξείδιο
diploma
Δίπλωμα
dolphin
Δελφίνι
disc
Δίσκος
double
Διπλός
dynamite
Δυναμίτης
dynasty
Δυναστεία
dyspepsia
Δυσπεψία
eclipse
Έκλειψη
economic
Οικονομικός
ecology
Οικολογικός
ecumenical
Οικουμενικός
egoism
Εγωισμός
elastic
Ελαστικός
electric
Ηλεκτρικός
elephant
Ελέφαντας
emporium
Εμπόριο
energy
Ενέργεια
enigma
Αίνιγμα
enzyme
Ένζυμο
episode
Επεισόδιο
epoch
Εποχή
ethnic
Εθνικός
exodus
Έξοδος
exotic
Εξωτικός
fanatic
Φανατικός
fantasy
Φαντασία
galaxy
Γαλαξίας
genesis
Γέννηση
George
Γεώργιος
geography
γεωγραφία
geometry
Γεωμετρία
geology
Γεωλογία
gymnasium
Γυμνάσιο
harmony
Αρμονία
helicopter
Ελικόπτερο
hero
Ήρωας
hippopotamus
Ιπποπόταμος
history
Ιστορία
hippodrome
Ιππόδρομος
hour
Ώρα
hysteria
Υστερία
hydrophobia
Υδροφοβία
idea
Ιδέα
ideology
Ιδεολογία
ironic
Ειρωνικός
isosceles
Ισοσκελές
isthmus
Ισθμός
kilo
Κιλό
kilogram
Χιλιόγραμμο
kilometre
Χιλιόμετρο
kinetic
Κινητικός
kleptomania
Κλεπτομανία
lava
Λάβα
labyrinth
Λαβύρινθος
logic
Λογικό
logistics
Λογιστικά
magic
Μαγικό
magnet
Μαγνήτης
mathematics
Μαθηματικά
megalomania
Μεγαλομανία
megaphone
Μεγάφωνο
melancholia
Μελαγχολία
melodic
Μελωδικό
metallic
Μεταλλικό
metabolism
Μεταβολισμός
metamorphosis
Μεταμόρφωση
meteorology
Μετεωρολογία
meteorite
Μετεωρίτης
meter
Μέτρο
microbiology
Μικροβιολογία
micro organism
Μικροοργανισμός
microphone
Μικρόφωνο
microscope
Μικροσκόπιο
monastery
Μοναστήρι
museum
Μουσείο
music
Μουσική
myopia
Μυωπία
mysterious
Μυστήριος
mystic
Μυστικό
myth
Μύθος
nectar
Νέκταρ
news
Νέα
nerve
Νεύρα
neurasthenia
Νευρασθένεια
nostalgia
Νοσταλγία
oasis
Όαση
octopus
Χταπόδι
oesophagus
Οισοφάγος
Oedipus complex
Οιδιπόδειο σύμπλεγμα
Olympic
Ολυμπιακός
ophthalmic
Οφθαλμικός
oligarchy
Ολιγαρχία
orchestra
Ορχήστρα
organize
Οργανώνω
orthodox
Ορθόδοξος
orthographic
Ορθογραφικός
oxygen
Οξυγόνο
Paleolithic
Παλαιολιθικό
pandemonium
Πανδαιμόνιο
panther
Πάνθηρας
parallel
Παράλληλος
parasite
Παράσιτο
pathology
Παθολογία
perimeter
Περίμετρος
pharmacology
Φαρμακολογία
phenomenon
Φαινόμενο
philology
φιλολογία
philosophy
Φιλοσοφία
phobia
Φοβία
phosphorous
Φωσφόρος
philanthropy
φιλανθρωπία
photo
Φωτογραφία
physiotherapy
Φυσιοθεραπεία
plural
Πλήθος, πληθυντικός
plectrum
Πλήκτρο
pneumonia
Πνευμονία
polygon
Πολύγωνο
practice
Πρακτική
problem
Πρόβλημα
prognosis
Πρόγνωση
psychology
Ψυχολογία
psychotherapy
ψυχοθεραπεία
pyramid
Πυραμίδα
pyrotechnics
πυροτέχνημα
radio
Ραδιόφωνο
rhythm
Ρυθμός
schizophrenia
Σχιζοφρένεια
school
Σχολείο
stadium
Στάδιο
stalactite
Σταλακτίτης
stalagmite
Σταλαγμίτης
stomach
Στομάχι
stratosphere
Στρατόσφαιρα
symbol
Σύμβολο
synonym
Συνώνυμο
synthesis
Σύνθεση
system
Σύστημα
talent
Ταλέντο
technology
Τεχνολογία
telegraph
Τηλεγράφημα
telephone
Τηλέφωνο
telescope
Τηλεσκόπιο
theatre
Θέατρο
theology
Θεολογία
theory
Θεωρία
therapy
Θεραπεία
thermometer
Θερμόμετρο
trigonometry
Τριγωνομετρία
tropic
Τροπικός
typography
Τυπογραφία

 Συντάκτης: Β. Ξ. 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου